Jij weet het: je wilt scheiden. Maar je partner wil dat niet. Of jullie zijn het wel eens dat het voorbij is, maar komen er samen niet uit hoe jullie alles moeten regelen. Dan komt soms de vraag op of je ook alleen kunt scheiden.
Het korte antwoord is ja. In Nederland kan één partner de rechter vragen het huwelijk te beëindigen. Dat heet eenzijdig scheiden. In mijn praktijk als familiemediator spreek ik regelmatig mensen die op dit punt staan. Soms is een eenzijdig verzoek de enige begaanbare weg. Soms blijkt het een tussenstap, waarna er toch weer ruimte ontstaat voor overleg.
In deze blog lees je hoe een eenzijdige scheiding werkt, hoe lang het duurt, wat het kost en waar je goed op moet letten, zeker als er kinderen zijn.
Wat is eenzijdig scheiden?
Bij een scheiding op gemeenschappelijk verzoek dienen jullie samen één verzoekschrift in bij de rechtbank. Daar horen een echtscheidingsconvenant en, als er kinderen zijn, een ouderschapsplan bij. Jullie zijn het dan over alle afspraken eens.
Bij eenzijdig scheiden dient één van jullie via een advocaat een verzoekschrift in. De ander is dan de verwerende partij. In dat verzoek vraag je de rechter niet alleen om de echtscheiding uit te spreken, maar vaak ook om beslissingen over zaken waarover jullie het niet eens zijn. Denk aan partneralimentatie, kinderalimentatie, de verdeling van het huis en de spullen, en de zorgregeling voor de kinderen.
Wil je eerst het totaalbeeld van alle stappen bij een scheiding? Lees dan Hoe vraag je een scheiding aan?
Kun je scheiden als je partner niet wil?
Ja. Voor een echtscheiding heb je in Nederland geen toestemming van je partner nodig. De wet vraagt alleen dat het huwelijk duurzaam ontwricht is. Dat betekent dat het samenleven zo verstoord is dat er geen zicht meer is op herstel. Geeft een van beide partners aan dat dit voor hem of haar zo is, dan gaat de rechter daar in de praktijk vrijwel altijd van uit.
Een partner die niet wil scheiden kan de procedure dus vertragen, maar niet tegenhouden. Dat besef kan voor de een opluchting zijn en voor de ander pijnlijk. Allebei is begrijpelijk.
Wil je partner vooral niet meewerken aan mediation en vraag je je af wat daarachter zit? Daarover schreef ik eerder ”Wat als je partner niet in mediation wil?”
Hoe verloopt een eenzijdige scheiding?
Een eenzijdige scheiding aanvragen gaat in grote lijnen zo:
- Je schakelt een advocaat in. Dat is verplicht. Alleen een advocaat kan het verzoekschrift bij de rechtbank indienen.
- Het verzoekschrift wordt ingediend en officieel aan je partner bekendgemaakt, meestal via een deurwaarder.
- Je partner krijgt zes weken om te reageren. Die termijn kan op verzoek worden verlengd.
- Je partner maakt een keuze. Hij of zij kan via een eigen advocaat verweer voeren, een referteverklaring tekenen of niet reageren. Met een referteverklaring laat je partner de beslissing aan de rechter over en hoeft de verweertermijn niet te worden afgewacht.
- Mondelinge behandeling. Voert je partner verweer, dan volgt meestal een zitting waarin de rechter jullie allebei hoort.
- De rechter beslist. Daarna wordt de echtscheiding ingeschreven bij de gemeente en is die definitief.
Tijdens de procedure kun je de rechter vragen om voorlopige voorzieningen. Dat zijn tijdelijke afspraken, bijvoorbeeld over wie in het huis blijft wonen, waar de kinderen wonen en hoeveel alimentatie er in de tussentijd wordt betaald. Zo is er rust, ook als de procedure nog loopt.
Hoe lang duurt een eenzijdige scheiding?
Daar is geen vaste termijn voor. Tekent je partner een referteverklaring, dan kan het binnen enkele maanden rond zijn. Voert je partner verweer en zijn er veel punten waarover jullie het oneens zijn, dan duurt het al snel langer. Een jaar of meer is dan geen uitzondering, zeker als de rechter aanvullende informatie of advies over de kinderen nodig heeft.
Hoe meer jullie samen kunnen afspreken, hoe minder de rechter hoeft te beslissen en hoe sneller het meestal gaat.
Wat kost een eenzijdige scheiding?
Een eenzijdige scheiding is in de regel duurder dan samen scheiden. Dit zijn de belangrijkste kostenposten:
- Griffierecht. Dat zijn de kosten van de rechtbank. In 2026 is dat voor particulieren €341, met een lager tarief bij een laag inkomen. Wie het verzoek indient, betaalt bij indiening. Voert je partner verweer, dan betaalt die ook griffierecht.
- Twee advocaten. Ieder heeft een eigen advocaat en betaalt die zelf. Hoe meer punten van strijd, hoe meer uren en hoe hoger de rekening.
- Bijkomende kosten. Bijvoorbeeld de deurwaarder voor de betekening, een taxatie van het huis of een financieel deskundige.
Heb je een laag inkomen, dan kun je mogelijk een toevoeging krijgen voor rechtsbijstand. Ook voor mediation bestaat die mogelijkheid. Meer daarover lees je in mediation met toevoeging. Wil je weten wat een traject bij ons kost? Kijk dan bij onze tarieven.
Eenzijdig scheiden met kinderen
Heb je kinderen, dan is een ouderschapsplan ook bij eenzijdig scheiden verplicht. Lukt het niet om dat samen te maken, dan moet in het verzoekschrift staan waarom niet en welke afspraken jij voorstelt. De rechter kan de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen. Kinderen vanaf 8 jaar krijgen bovendien een uitnodiging om de rechter te vertellen wat zij belangrijk vinden.
Wat ik in mijn praktijk zie: kinderen merken dat hun ouders tegenover elkaar staan. Een procedure op papier, met verweerschriften over en weer, kan de verhoudingen verder op scherp zetten. En jullie blijven ouders, ook na de uitspraak. Daarom loont het om juist over de kinderen te blijven zoeken naar afspraken die jullie samen dragen. Lees meer over scheiden met kinderen en over het opstellen van een ouderschapsplan.
Voor- en nadelen van een eenzijdige scheiding
De nadelen
- Hogere kosten. Twee advocaten en vaak meer procedurestappen.
- Langere duur. Zeker bij verweer en veel geschilpunten.
- De rechter beslist. Afspraken die van buitenaf worden opgelegd, passen vaak minder goed bij jullie gezin dan afspraken die je zelf maakt.
- Meer verharding. Je staat formeel tegenover elkaar. Dat werkt vaak nog jaren door in het contact, en dus ook in het ouderschap.
De voordelen
- Beweging. Als alles vastzit, brengt een verzoek de zaak in gang.
- Duidelijkheid. Er komt een beslissing, ook als jullie het niet eens worden.
- Bescherming. Bij een groot machtsverschil, dreiging of een onveilige situatie is een gesprek aan tafel niet altijd verstandig. Dan biedt de rechter de veiligheid en zorgvuldigheid die nodig is.
Eenzijdig begonnen, toch samen verder
Een eenzijdig verzoek betekent niet dat overleg voorbij is. Ik zie regelmatig dat er na de eerste schrik toch weer ruimte komt. Soms juist omdat het verzoek duidelijk maakt dat de scheiding er komt, en de energie kan verschuiven van “of” naar “hoe”.
Ook tijdens een lopende procedure kunnen jullie alsnog met een mediator om tafel. Komen jullie samen tot afspraken, dan worden die vastgelegd in een convenant en ouderschapsplan en aan de rechter voorgelegd. Rechtbanken wijzen partners zelf ook regelmatig op de mogelijkheid van mediation. Bij scheidingsmediation houden jullie zelf de regie over de afspraken, met aandacht voor wat eronder speelt.
Weet je nog niet welke weg het beste bij jouw situatie past? Dan kan een gesprek over scheidingsadvies helpen om je opties eerst rustig op een rij te zetten.
Tot slot
Eenzijdig scheiden is een serieuze stap, maar soms de enige manier om verder te kunnen. Weet dan dat je niet hoeft te kiezen tussen alles zelf uitvechten of alles laten gebeuren. Ook als de procedure al loopt, kun je blijven zoeken naar afspraken die jullie samen dragen, voor jezelf en voor je kinderen.
En sta je er emotioneel alleen voor? Een scheidingscoach kan je helpen om overeind te blijven en heldere keuzes te maken.
Twijfel je over de beste route? Je bent welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen kijken we wat er in jouw situatie mogelijk is. Neem contact op.
Deze blog geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Voor een eenzijdig verzoek tot echtscheiding heb je altijd een advocaat nodig.