Een achternaam lijkt iets vanzelfsprekends, maar in de praktijk roept het vaak veel vragen op. Zeker wanneer er een kind wordt geboren, wanneer je trouwt of juist uit elkaar gaat, speelt de naamkwestie een grote rol. Welke naam komt er in de paspoorten? Wat gebeurt er bij een scheiding? En hoe zit het nu met de nieuwe regels voor dubbele achternamen?
De achternaam van kinderen
Bij de geboorte van een kind moeten ouders samen een keuze maken voor de achternaam. Dat lijkt simpel, maar er zitten regels aan vast.
Ouders mogen sinds 1998 kiezen of hun eerste kind de naam van de moeder of de vader (of duomoeder) krijgt. Wat je bij het eerste kind kiest, geldt automatisch voor alle volgende kinderen in hetzelfde gezin. Zo wordt voorkomen dat broertjes en zusjes verschillende achternamen krijgen.
Sinds 1 januari 2024 is er een nieuwe mogelijkheid: je mag je kind twee achternamen geven. Bijvoorbeeld Jansen De Vries of De Vries Jansen.
- De namen worden zonder streepje geschreven.
- Er mogen maximaal twee achternamen gecombineerd worden.
- Voor kinderen die vanaf 2016 zijn geboren, kon deze keuze nog tot 1 januari 2025 met terugwerkende kracht worden gemaakt.
Belangrijk om te weten: een kind dat zelf een dubbele achternaam heeft, kan later aan zijn of haar kinderen maar één van die twee namen doorgeven.
Achternaam bij het huwelijk
Trouwen betekent niet dat je officiële achternaam verandert. Je geboortenaam blijft altijd je wettelijke naam. Wat je wél kunt doen, is bij de gemeente aangeven welke naam je in het dagelijks gebruik wilt voeren.
Je hebt drie mogelijkheden:
- je eigen achternaam blijven gebruiken,
- de achternaam van je partner gebruiken,
- of een combinatie van beide namen (bijvoorbeeld Jansen-de Vries).
Deze keuze kun je op ieder moment weer aanpassen. Het is dus geen definitieve beslissing, maar een gebruiks afspraak die vooral praktisch en sociaal van betekenis is.
Achternaam na een scheiding
Bij een scheiding verandert je geboortenaam niet, die blijft altijd hetzelfde. Wel moet je tijdens het scheidingsproces aangeven hoe je na de scheiding aangesproken wilt worden.
- Wil je terug naar je eigen achternaam? Dat gebeurt automatisch als je niets doorgeeft.
- Wil je de naam van je ex-partner blijven gebruiken? Dan kan dat, tenzij je ex aantoont dat dit schadelijk voor hem of haar is. In zo’n geval kan een rechter besluiten dat je de naam niet langer mag gebruiken.
- Je keuze wordt vastgelegd bij de gemeente zodra de scheiding officieel is ingeschreven.
Voor veel mensen is dit een emotioneel moment. De naam van je (ex-)partner kan een gevoel van verbondenheid geven, maar kan ook juist een last zijn. Het is belangrijk om hier bewust bij stil te staan.
Waarom dit onderwerp vaak terugkomt in mediation
Tijdens mediationgesprekken komt het onderwerp achternamen regelmatig naar voren. Het gaat daarbij niet alleen om een praktische keuze, maar ook om identiteit, familiegeschiedenis en emotie. Voor ouders kan het belangrijk zijn dat de kinderen dezelfde achternaam dragen, terwijl een ex-partner zich juist ongemakkelijk kan voelen wanneer zijn of haar naam na de scheiding in gebruik blijft.
Het is waardevol om dit onderwerp open te bespreken. Door samen stil te staan bij de regels én bij de gevoelens die eraan verbonden zijn, kan een juiste afweging worden gemaakt.